کاور

اگر اخبار گزارشات مربوط به پلنگ را در کشور دنبال کنیم ، قسمت مهمی از این گزارشات چه مربوط به مشاهده مستقیم پلنگ و چه گزارشهایی که مربوط به تلفات شکار غیر مجاز و تصادفات جاده ای است ، در حوزه رشته کوه زاگرس قرار میگیرد.

رشته کوه زاگرس ، قسمت مهمی از تنوع زیستی ایران را در خود جای داده است و به همین نسبت تراکم بالایی از گربه سانان ایران به خصوص پلنگ  در این منطقه وجود دارد . در بسیاری از مناطق حفاظت شده زاگرس در سالهای اخیر گزارشات متعدد از مشاهده گربه سانان به خصوص پلنگ و همچنین گزارشهایی از شکار حداقل ده قلاده پلنگ در سالهای اخیر در مناطق مختلف زاگرس وجود دارد.

با وجود اینکه زیستگاههای پلنگ در زاگرس عموما از لحاظ مطلوبیت زیستگاه موقعیت مناسبی دارند ، متاسفانه تا به حال توجه اندکی به این منطقه در مورد پلنگ شده است. مستثنیات فراوان ، صعب العبور بودن و امار بالای تخلفات شکار و صید باعث شده تا عمده تحقیقاتی که در حوزه گربه سانانی مانند پلنگ در ایران انجام شده است ، معطوف به مناطق شمال شرقی و کویری کشور باشد و نگاه اندکی به حوزه زاگرس شده است .

با توجه به حضور دام اهلی تقریبا در تمام عرصه های زاگرس و همچنین نزدیک بودن مناطق مسکونی به زیستگاههای منطقه زاگرس ، این مناطق شکنندگی زیادی دارند چه از لحاظ آسیب به پوشش گیاهی به دلیل چرای بیش از ظرفیت دام و فشار شکار غیر مجاز به دلیل حضور جوامع انسانی در نزدیکی زیستگاهها .

با توجه به اینکه مناطق تحت نظارت سازمان محیط زیست با مناطق آزاد در محدوده زاگرس پیوسته هستند ، رابطه آماری مشخصی میان گزارشهای مشاهده پلنگ و تلفات پلنگ (عمدتا بدلیل شکار غیر مجاز ) در زاگرس میان مناطق آزاد و مناطق حفاظت شده مشاهده نمیشود . با توجه به صعب العبور بودن مناطق زاگرس طبیعتا ضمن آنکه زیستگاه مناسب تری برای گونه ای مانند پلنگ به دست میدهد ، اما به لحاظ حفاظت نیز نیاز به امکانات سخت افزاری و نیروی انسانی بیشتری دارد . چنانچه به واسطه فشار شکار غیر مجاز در بسیاری از مناطق آزاد در زاگرس دیگر خبری از طعمه های شاخص پلنگ مانند کل و بز و حتی گراز هم نیست چه رسد به پلنگ .

در مورد وضعیت فعلی جمعیت پلنگ ایران ، یک نکته مهم توجه به این نکته است که زیستگاههای جزیره ای آسیب پذیری بالایی دارند و در طول زمان بسیاری هم جمعیت پلنگ خود را از دست داده اند ، در مورد زیستگاههای پلنگ در حوزه زاگرس به علت یکپارچه بودن و به هم پیوستگی رشته کوههای زاگرس عملا کمتر اتفاق می افتد مبحث جزیره ای شدن تاثیری  بر روی زیستگاههای زاگرسی داشته باشد .

تنها مشکل حفاظت از زیستگاههای حیاتی پلنگ در زاگرس ، نزدیکی و پراکندگی مناطق مسکونی که نتیجتا باعث فشار شکار غیر مجاز و چرای دام میشود است که با تعامل با جوامع محلی میتوان از فشار هر دو کاست . 


تصویر مربوط به گزارش چهار قلاده پلنگ از منطقه حفاظت شده شیمبار در استان خوزستان است . (سال 1393 )

نوشته شده در Panthera.ir توسط محمد بهشتی زواره.

محمد بهشتی زواره
توضیحات (0)