کاور

تصادفات جاده ای که در سالهای اخیر دامن چندین یوز ( حداقل 11 قلاده ، در خلال دهه اخیر طبق گزارش انجمن یوز پلنگ ایرانی ) را گرفته است ، تنها شامل یوزهایی که جاده از داخل زیستگاهشان عبور می کند نیست ، بلکه بیشتر از آن شامل یوزهایی میشود که در جستجوی قلمروی جدید تن به جاده میسپارند .

مهاجرت و قلمرو گسترده بسیاری از یوزها بارها تعجب بسیاری از کارشناسان را برانگیخته است . یوز مادر و سه توله اش که هم در پارک ملی سیاهکوه اردکان و هم در منطقه حفاظت شده دره انجیربا فاصله هوایی 130 کیلومتر دیده شدند شاید سرآغاز بسیاری از گمانه زنی ها برای شناسایی مسیرهای مهاجرتی یوزها شد.

 

 

حضور گاه و بیگاه یوز در مثلث دره انجیر ، سیاهکوه (در استان یزد ) و عباس آباد (در استان اصفهان ) نشان دهنده این است که این محدوده میتواند به عنوان یک قلمرو یکپارچه برای یوزهایی باشد که موطن اصلی شان منطقه دره انجیر در استان یزد است . متاسفانه با توجه به اینکه بسیاری از مسیرهای مهاجرتی یوز خارج از مناطق حفاظت شده قرار دارند ، بررسی محل کذر یوزها در مناطق آزاد بسیار پیچیده است.

 

تنها معدودی از زیستگاههای مهم یوز با یکدیگر مرز مشترک دارند شاید مهمترین زیستگاه کشور برای یوز که اجازه مهاجرت به یوز را در طول مرزهای عریض و طویل خود  بدهد ، دو منطقه ارزشمند راور در استان کرمان و پناهگاه حیات وحش نایبندان در طبس باشد.

دیگر زیستگاههای یوز در ایران برای مسیرهای مهاجرتی عمدتا متکی به مناطق آزاد پیرامون شان هستند . برخی مناطق مانند پارک ملی کویر که این مسیرهای مهاجرتی را حتی از طریق مناطق آزاد از دست داده اند این روزها ، کاهش جمعیتی شدیدی را در جمعیت یوزهای خود تجربه میکنند .

این مسئله لزوم توجه به مسیرهای مهاجرت زیستگاههایی که حضور یوز در آنها پر رنگ است را بیش از پیش پر رنگ میکند . مناطقی مانند پارک ملی توران، پناهگاه حیات وحش میاندشت و منطقه دره انجیر از مناطقی هستند که توله های یوز بیشتری را در این سالها پذیرا بودند و احتمال دست زدن به مهاجرت های طولانی برای دست یافتن به قلمرو جدید برای آنها بیشتر است .

حفاظت از زیستگاههای یوز مانند حفط شریانهای حیاتی برای یوز است و اگر این شریانها قطع شود اتفاقی مانند آنچه امروز در پارک ملی کویر شاهد هستیم را برای زیستگاههای دیگر نظاره گر خواهیم بود .پارک ملی کویر به علت از دست رفتن زیستگاههای پشتوانه ای برای یوز که حفاظت از آنها بسیار دیر انجام شد ، جمعیت یوز خود را از دست داد و نتوانست پویایی جمعیت خود را حفظ کند ، علی رغم اینکه پارک ملی کویر زیستگاهی با کیفیت بالا برای یوز است ، مستثنیات اندک ، طعمه نسبتا فراوان و امنیت نسبی خوب دارد ، اما هیچ زیستگاه یوز حتی در فاصله بعید هم اطراف پارک ملی کویر باقی نمانده است . دور افنتادگی و دور از دسترس بودن پارک ملی کویر نوعی آسودگی خاطر برای مدیران پارک بوجود آورده بود .

در حالی شرایط در زیستگاههای اطراف پارک ملی کویر به سرعت تغییر کرد . با از دست رفتن یوز در این زیستگاهها ، پارک ملی کویر تبدیل به یک منطقه جزیره ای متکی به خود شد و طبیعتا با گذشت زمان جمعیت یوز در پارک تحلیل و احتمالا امروزه تنها یک یوز در پارک زیست می کند .

تنها راه حفاظت پویا و رو به جلو از زیستگاههای امروز یوزپلنگ در ایران توجه جدی به مسیرهای مهاجرت به خصوص در حاشیه زیستگاههای شاخص یعنی چناهگاه حیات وحش نایبندان طبس ، پناهگاه حیات وحش دره انجیر ، پناهگاه حیات وحش میاندشت و پارک ملی و منطقه حفاظت شده توران است ، البته بالاترین تلفات هنوز مربوط به جاده ترانزیتی یزد بندر عباس که از منطقه حفاظت شده کالمند عبور میکند با 6 قلاده تلفات است ( در طول یک دهه ) . در این مورد خاص با توجه به تراکم بالای خودرو در این مسیر در تمامی ساعات شبانه روز ، مشکل بتوان راه حلی برای جلوگیری از این تصادفات پیدا کرد گرچه با همکاری پلیس راه و محیط زیست میتوان در بلند مدت و با نصب تابلوهای هشدار دهنده و اقدامات مشابه تلفات را کاهش داد .  

نوشته شده در Panthera.ir توسط محمد بهشتی زواره.

توضیحات (0)